Zakres
W niniejszym dokumencie określono sposób identyfikacji i pomiaru aktywności w glebach zawierających dużą liczbę nuklidów gamma-promieniotwórczych z wykorzystaniem spektrometrii promieniowania gamma. Ta nieniszcząca metoda, przeznaczona do badania próbek o dużej objętości (do około 3 l), umożliwia określenie przez pojedynczy pomiar wszystkich obecnych w niej emiterów promieniowania gamma o energii między 5 keV a 3 MeV.
Ogólną metodę badania z zastosowaniem spektrometrii promieniowania gamma oraz jej podstawy opisano w ISO 20042.
Niniejszy dokument może być stosowany w laboratoriach wykonujących rutynowe pomiary aktywności promieniotwórczej, jako że większość nuklidów gamma-promieniotwórczych charakteryzuje się emisją promieniowania gamma o energii między 40 keV a 2 MeV.
Metoda ta może być implementowana dla detektorów germanowych lub innych o rozdzielczości lepszej niż 5 keV.
W niniejszym dokumencie omówiono metody i praktyki przeznaczone do oznaczania nuklidów gamma-promieniotwórczych występujących w glebach, skałach macierzystych i surowcach mineralnych, materiałach i produktach budowlanych, ceramice, itp. z uwzględnieniem tychże gleb i materiałów zawierających naturalnie występujące materiały promieniotwórcze (NORM) lub materiały, w których zawartość naturalnych nuklidów promieniotwórczych została zmieniona na skutek realizowanych procesów technologicznych (TENORM) (np. wydobycie i przetwarzanie piasków zawierających minerały ziem rzadkich lub produkcja nawozów w oparciu o fosforyty) jak również szlamy i osady. Omawiane metody są zazwyczaj wykorzystywane dla celów ochrony radiologicznej. Nadają się również do kontroli środowiska i badań stanowiskowych oraz umożliwiają, w razie wypadków, szybkie określenie aktywności gamma próbek gleby. Może to dotyczyć gleb z ogrodów, gospodarstw rolnych, terenów miejskich lub przemysłowych mogących zawierać gruz budowlany, jak również do gleb nie zmienionych w rezultacie działalności człowieka.
Gdy pomiarowi poddawany jest materiał o ziarnach powyżej 200 lub 250 μm, pochodzenia skalnego lub gruz budowlany, materiał taki może być zmielony w celu uzyskania próbki jednorodnej według ISO 18589-2.
